«Πόσο ηθικό είναι να σκοτώνεις αθώους ανθρώπους για να σώσεις άλλους αθώους ανθρώπους;»
Για 5η χρονιά η παράσταση «TERROR» έρχεται στο θέατρο «ΦΙΛΙΠ» για να μας φέρει αντιμέτωπους με τους νόμους, την ανθρώπινη ηθική και προ(σ)καλεί τους θεατές να αποφασίσουν οι ίδιοι στο εξής δίλημμα: είναι δυνατόν να θυσιαστεί μια μικρότερη ομάδα ανθρώπων για να σωθούν περισσότεροι;
Μετά και την κινηματογραφική μεταφορά του, το δικαστικό θρίλερ του Φέρντιναντ φον Σίραχ μεταφέρεται επί σκηνής υπό το πρίσμα του Γιώργου Οικονόμου για να μας μεταφέρει σε μια δικαστική αίθουσα όπου ο Σμήναρχος Κωχ κατηγορείται για την κατάρριψη ενός επιβατικού αεροπλάνου, το οποίο είχε καταληφθεί από αεροπειρατές και υπό την απειλή να συντριβεί σε ένα κατάμεστο από φιλάθλους γήπεδο ποδοσφαίρου, και τη δολοφονία των 164 επιβατών του. Με καταιγιστικό ρυθμό και ένταση παρακολουθούμε την αναδίπλωση μιας συγκλονιστικής υπόθεσης που μάς υποχρεώνει να εξετάσουμε ό,τι θεωρούμε πώς έχουμε ιδεολογικά και ηθικά παγιωμένο.
Με ευφυή τρόπο προβάλλεται η σύγκρουση ανάμεσα στην ζωή και τους νόμους της δικαιοσύνης. Ποιος νόμος σφράγισε την απόφαση του Σμηνάρχου Κωχ να ενεργήσει ως «Θεός», αποφασίζοντας και ζυγίζοντας τις ανθρώπινες ζωές; Πώς η αντικειμενικοποιήση της ανθρώπινης ύπαρξης καταρρίπτει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια; Ποιος εντέλει φέρει μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης, το σύστημα και τα λάθη που συσσωρεύτηκαν, ο Σμήναρχος που έλαβε αυθαίρετα την απόφαση, ο Νόμος; Και ποιος Νόμος ευθύνεται;
Το «TERROR» δεν είναι μια απλή θεατρική παράσταση. Είναι μια βιωματική εμπειρία δημοκρατίας, που αφήνει την ετυμηγορία στην κρίση των θεατών, καθώς εκείνοι είναι που ψηφίζοντας επιλέγουν αν θα αθωώσουν ή όχι τον κατηγορούμενο, φέρνοντας τους αντιμέτωπους με ένα κρίσιμο ηθικό δίλημμα της εποχής μας…
Είχαμε επιπρόσθετα την πολύ μεγάλη χαρά και τιμή να συζητήσουμε μετά το τέλος της παράστασης με την ταλαντούχα Idra Kayne, που υποδύεται την Πρόεδρο του Δικαστηρίου σε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση.
Θάλεια: Ευχαριστούμε Idra για το χρόνο σου, και συγχαρητήρια για την παράσταση. Αυτό που θέλω να ρωτήσω αρχικά είναι πόσο δύσκολο είναι να μεταφερθεί μια εικονική δίκη επί σκηνής ώστε να φαίνεται ρεαλιστική και πειστική.
Idra: Είναι η 5η χρόνια της παράστασης και εγώ είμαι αντικατάσταση του ρόλου, κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας μου για τον ρόλο, πρώτα απ’ όλα είναι γραμμένο από ένα δικαστικό έργο, οπότε είναι πολύ σημαντικό το ότι καταλαβαίνεις πώς πρέπει να στηθεί. Μετά έχει γίνει μια έρευνα για το γερμανικό δικαστήριο και πώς στήνεται μια δίκη, οπότε έτσι πέτυχε αυτό το εγχείρημα.
Θ: Και είναι συγκλονιστικό το πώς παίζετε όλοι οι ηθοποιοί, και το πώς μεταφερόμαστε και παρακολουθούμε μια δίκη σε μια αίθουσα ως μέλη των ενόρκων. Πάρα πολύ σημαντικό ότι οι θεατές αποφασίζουν, εντέλει, την έκβαση, οπότε φαντάζομαι ανάλογα με τις παραστάσεις και το εκάστοτε κοινό θα είναι και διαφορετική.
Ι: Ισχύει, ή τουλάχιστον υπάρχει η ελπίδα να είναι διαφορετική η ετυμηγορία. Προς το παρόν αυτή τη σεζόν, κατά κύριο λόγο τον αθωώνουν. Νομίζω έχει να κάνει και η χώρα και η εποχή στην οποία παίζουμε αυτή την παράσταση, επειδή αισθάνομαι ότι αγγίζει πάρα πολύ και το θέμα των Τεμπών στη δική μας πραγματικότητα και είναι άλλη η ιδιοσυγκρασία του Έλληνα, δεν θεωρώ πιθανό κάποιος να τον βγάλει ένοχο.
Θ: Αυτό μου ήρθε και εμένα στο μυαλό πολύ έντονα. Αυτό που με εντυπωσίασε στην παράσταση είναι πώς έχει ως άξονα τον Νόμο-με την ευρύτερη έννοια, νομικά, ηθικά, συναισθηματικά και «θεϊκά» καθώς ο πρωταγωνιστής παρεμβαίνει σαν «Θεός», λαμβάνοντας και εκτελώντας μια απόφαση βάσει αυτού που θεωρεί ο ίδιος σωστή. Εντέλει υπάρχει αυτό που ονομάζουμε «Νόμος», «αντικειμενικά» και «ηθικά» σωστό;
Ι: Η ηθική του καθενός είναι πολύ ανοιχτό ζήτημα, υπάρχει; Πες μας εσύ. Θέλω σε κάθε δίκη, το έχω πει και στα παιδιά, ότι το τί θα αποφασίσω εξαρτάται από δυο σημεία. Αν το πάμε με το γράμμα του νόμου…δεν ξέρω. Έχει αποδείξει η ζωή και η ιστορία ότι και ο νόμος, άνθρωποι τον έχουν γράψει, υπάρχουν κάποιες «τρύπες» και «παραθυράκια» που λες τώρα; Τί γίνεται;
Θ: Είναι πολύ κυνικό το ότι συγκρίνουμε αριθμούς, ανθρώπινες ζωές και ότι με μια μεγάλη τραγωδία αποφεύχθηκε μια ακόμη μεγαλύτερη.
Ι: Θεωρώ ότι το αντικειμενικό λάθος είναι ο κρατικός μηχανισμός. Θα έπρεπε όντως να είχε εκκενωθεί το στάδιο. Οι 164 ήταν δεδομένο ότι θα πεθάνουν, θεωρώ, οπότε ας προσπαθήσουμε να σώσουμε όσους περισσότερους μπορούμε. Δεν έγινε καμία προσπάθεια. Οπότε εκεί θεωρώ είναι το ανθρώπινο λάθος, ότι δεν υπάρχει αυτή η ευελιξία και η γρήγορη σκέψη και η προετοιμασία.
Θ: Και μια ερώτηση για το κλείσιμο. Ο θεατής έρχεται αντιμέτωπος με το ηθικό και φιλοσοφικό δίλημμα του τί είναι εντέλει τί είναι ηθικό και σωστό και τί όχι. Πώς μπορεί το θέατρο να αναδείξει και να περάσει αυτά τα μηνύματα, ειδικά σε μια εποχή που οι ηθοποιοί και η τέχνη βάλλεται από πολλές πλευρές;
Ι: Εύχομαι να φεύγουν προβληματισμένοι, τουλάχιστον μετά την παράσταση. Δεν το είχα σκεφτεί τον πρώτο καιρό, και μετά είπα «Ρε παιδιά κανείς δεν αναρωτιέται, αυτός ο άνθρωπος πήρε αυτήν την απόφαση και έγινε δολοφόνος.» είναι μεγάλο και αυτό το βάρος. Στις περισσότερες φορές τον αθωώνουν. Εγώ σκέφτομαι τη συνέχεια-ως ρομαντική ψυχούλα-ότι πάει στην οικογένεια του με τη σκέψη ότι «σκότωσα 164 ανθρώπους που ήταν απλά θύματα».
Θ: Νομίζω αυτό είναι το σημαντικό με το θέατρο, ότι διεγείρει σκέψεις και προβληματισμούς. Οπότε νομίζω ότι αυτή η παράσταση είναι το ιδανικό παράδειγμα για το πώς να αναρωτηθούμε τί είναι ηθικό και να το επανεξετάσουμε μέσα μας.
Ι: Ναι γιατί ζούμε σε πολύ σκοτεινές εποχές και το θέμα της ηθικής έχει ξεχειλώσει.
Θ: Ευχαριστούμε πάρα πολύ για το χρόνο σου και καλή επιτυχία σε ό,τι κάνεις!
Ι: Εγώ σας ευχαριστώ πολύ!
Η απόφαση είναι δική σας λοιπόν.
Αθώος ή ένοχος;
Συντελεστές
Σκηνοθεσία: Γιώργος Οικονόμου,
Μετάφραση: Ευαγγελία Α. Νάνου
Διασκευή: Μιρέλα Παπαοικονόμου
Φωτισμοί: Μελίνα Μάσχα
Κοστούμια: Νίκος Χαρλάφτης
Σκηνικά: Αρετή Μουστάκα
Μουσική επιμέλεια: Γιώργος Οικονόμου
Εικαστική επιμέλεια: Βαλεντίνο Βαλάσης
Βοηθός σκηνοθέτη: Ελένη Φανδρίδου
Φωτογραφία: GRID FOX
Visual Identity: Saint of Athens
Επικοινωνία: Κατερίνα Δρούτσα
Παραγωγή: Χρήστος Τριπόδης- Μέθεξις
Καλλιτεχνική διεύθυνση: Χρήστος Τριπόδης
Παίζουν
Ίντρα Κέιν, Θεοδώρα Σιάρκου, Δημήτρης Λιόλιος, Χρήστος Παπαδόπουλος, Βασίλης Μπατσακούτσας, Μαρία Νεφέλη Δούκα
Παραστάσεις: 3/11 – 3/02
